Lek a suplement

Może nie często, ale zdarza mi się spotykać w pracy z pytaniami czym różni się suplement diety od leku, mimo wszechobecnego dostępu do wszelakich źródeł wiedzy, nie wszyscy jeszcze to wiedzą, a zatem spieszę z odpowiedzią.
Rejestracja leków inaczej nazywana dopuszczeniem do obrotu jest dość skomplikowanym procesem pochłaniającym ogromne nakłady finansowe. Procedury w Unii Europejskiej miały być ujednolicone, w praktyce wygląda to jednak troszkę inaczej. Sam proces nie powinien przekraczać 210 dni, jednak może trwać nawet dwa lata. Produkty lecznicze:

• mają właściwości leczenia lub zapobiegania chorób
• zgodę na dopuszczenie do obrotu wydaje Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Środków Biobójczych
• nadzór nad bezpieczeństwem stosowania i jakością obejmuje Inspekcja Farmaceutyczna
• leki bez recepty posiadają na opakowaniu zwrot: "lek wydawany bez przepisu lekarza" bądź "produkt OTC"
• zawsze jest numer pozwolenia dopuszczenia do obrotu
• producent ma obowiązek przedstawienia badań odnośnie jakości, skuteczności i bezpieczeństwa stosowania

Suplementem diety nazywamy produkt, który jest złożony z substancji odżywczych i traktowany jako uzupełnienie normalnej żywności.
Suplementy diety:

• dopuszczeniem do obrotu zajmuje się Główny Inspektorat Sanitarny
• uzupełnia normalną dietę
• nie ma obowiązku monitorowania bezpieczeństwa stosowania
• na pudełeczkach w widocznym miejscu jest zwrot "suplement diety"
• brak numeru dopuszczenia do obrotu 

Powyżej przedstawiłam główne różnice pomiędzy produktem leczniczym, a suplementem diety. To wszystko nie oznacza, że suplement diety jest gorszy lub, że lek jest lepszy. Wszystko zależy od tego co chcemy osiągnąć. Trzeba tylko pamiętać, że suplementy nie leczą.

Niestrawność i co dalej..

   
    W czasie świąt intensywnie eksploatowana, każdy z nas ją posiada, zwykle z prawej strony podżebrza. Jest największym gruczołem układu pokarmowego.O cóż tak ważnego może chodzić? Otóż ... wątróbka, nasza kochana. W organizmie posiada wiele funkcji, o których większość z nas pewnie nawet nie ma pojęcia, m. in.

• jest odpowiedzialna za wytwarzanie, gromadzenie oraz uwalnianie glukozy - materiał energetyczny
• produkuje oraz magazynuje niektóre białka osocza - albuminy, czynniki krzepnięcia
• rozkłada lipidy
• wytwarza i wydziela żółć
• wytwarza heparynę, enzymy
• syntetyzuje cholesterol i trójglicerydy
• przekształca puryny w kwas moczowy
• rozkłada zużyte erytrocyty
• magazynuje witaminy, żelazo
• neutralizuje toksyny (np. alkohol, niektóre leki)
• przekształca amoniak w mocznik

To tyle jeśli chodzi o anatomię i fizjologię.

W święta i większe okazje, typu imieniny, urodziny, Sylwester szykujemy dużo pysznych, tłustych często ciężkostrawnych dań. I nie ograniczamy się z jedzeniem. Komu się nie zdarzyło uczucie pełności, wzdęcia, problemów z trawieniem? Każdemu. Dlatego stworzono preparaty wspomagające trawienie czy wspomagające funkcje wątroby. Cóż znajduje się w tych wszystkich preparatach dostępnych w aptekach, sklepach zielarskich, czasem nawet w zwykłych supermarketach? Zaraz się tego dowiemy. Przyjrzyjmy się dokładnie najpopularniejszym składnikom i ich działaniu:

1. wyciąg z korzenia rzodkwi czarnej - korzeń ten zawiera mieszaninę glikozydów gorczycowych (glukozynolany, glukozynolaty), jest to środek żółciotwórczy oraz obniża stan napięcia zwieraczy bańki wątrobowej - ułatwia dopływ żółci do dwunastnicy, przywraca naturalną perystaltykę jelit - ułatwia proces trawienia oraz wchłaniania.
2. ekstrakt z ziela karczocha - jest źródłem flawonoidów, posiada właściwości hepatoprotekcyjne, obniżające poziom cholesterolu i trójglicerydów - zastosowanie głównie w niestrawności.
3. ostropest plamisty - zapobiega nadmiernej utracie glutationu (związek ten bierze udział w odtruwaniu organizmu), jest silnym przeciwutleniaczem dzięki czemu przeciwdziała uszkodzeniom komórek wątroby przez wolne rodniki, zwiększa wydzielanie soku żołądkowego  oraz poprawia apetyt.
4. kwas dehydrocholowy - jest to syntetyczny kwas żółciowy, wspomaga wydzielanie żółci, pobudza perystaltykę jelit.
5. cholina - organiczny związek chemiczny, wzmacniający wątrobę, pomaga usuwać substancje szkodliwe, łagodzi objawy niestrawności.
6. L-asparginian L-ornityny - wzmaga usuwanie amoniaku w wątrobie, przyspiesza procesy odtruwania, działa regenerująco na komórki wątroby.
7. fosfolipidy - estry otrzymywane są głównie z nasion soi, są wbudowywane w błony komórkowe hepatocytów, dzięki czemu przyspiesza regenerację wątroby, stabilizuje błony komórkowe.

Jest to kilka głównych substancji, które zawierają popularne preparaty "na wątrobę". Każdy znajdzie coś dla siebie, a biorąc pod uwagę zdanie pacjentów dla każdego jest dobre co innego, ale zawsze znajdzie się coś co jednak przynosi pożądany skutek. Tym pozytywnym akcentem zapraszam do stołu, ponieważ już wiemy czym się wspomagać :-)

Woda - źródło życia

Woda - chemicznie jest tlenkiem wodoru o wzorze H2O, w warunkach standardowych jest w stanie ciekłym. W stanie gazowym jest to para wodna, a stałym lód. Jest rozpuszczalnikiem substancji polarnych. Woda występująca na powierzchni Ziemi jest w głównej mierze słona, czyli zawiera rozpuszczony chlorek sodu (NaCl).

Rodzaje wody:
1. Surowa

• opadowa
• powierzchniowa
• podskórna
• gruntowa
• głębinowa
• źródlana
• mineralna
• słona
• słodka
• zaburtowa

2. Użytkowa

• wodociągowa
• pitna
• przemysłowa
• destylowana
• podwójnie destylowana

Rodzaje zanieczyszczeń wody: mechaniczne (muł), koloidalne (olej), roztwory (sól), biologiczne (bakterie, wirusy).

Oczyszczanie wody może się odbywać kilkoma sposobami:
1. biologiczne - bakterie oraz inne mikroorganizmy
2. chemiczne - ozonowanie, strącanie osadów, wymiana jonowa, chlorowanie
3. mechaniczne - destylacja, filtracja, odwrócona osmoza, sedymentacja, krystalizacja.

22 marca obchodzony jest Światowy Dzień Wody.

Ciekawostki:

Woda królewska - mieszanina stężonego kwasu azotowego oraz solnego, potrafi rozłożyć metale szlachetne (w tym złoto)
Woda amoniakalna - nazwa roztworu amoniaku w wodzie
Woda wapienna - roztwór wodorotlenku wapnia, przechowuje się ją w formie nierozpuszczalnego w wodzie wodorotlenku wapnia
Woda utleniona - 3% roztwór perhydrolu (nadtlenku wodoru), używana do odkażania drobnych, powierzchniowych ran
Woda pogazowa - uboczny produkt otrzymywany w trakcie suchej destylacji węgla
Woda sodowa (gazowana) - sztucznie nasycona dwutlenkiem węgla


A teraz do konkretów. Woda mineralna to woda która zawiera co najmniej 1000mg/dm3 rozpuszczonych składników stałych w postaci jonów. Najczęściej jest to woda głębinowa, która pozyskała substancje mineralne z rozpuszczenia minerałów oraz skał przez które przepływała. Wody dzielimy na:
1. niskomineralizowane - do 500mg na litr
2. średniomineralizowane - od 501mg do 1500mg
3. wysokomineralizowane - od 1501mg

Podział wód mineralnych ze względu na skład chemiczny:

• szczawy - jest to woda lecznicza, nasycona dwutlenkiem węgla, co najmniej 1000mg/l
• woda krzemowa - również lecznicza, zawiera co najmniej 100mg/l kwasu metakrzemowego
• woda kwasowęglowa - lecznicza, zawiera od 250mg/l do 999mg/l wolnego dwutlenku węgla
• woda jodkowa - lecznicza, zawiera co najmniej 1mg/l jonu jodkowego
• woda glauberska - lecznicza, siarczanowo-sodowa
• woda fluorkowa - lecznicza, zawierająca co najmniej 1mg/l jonu fluorkowego
• woda chlorkowa - wody słone i solanki, woda z dużą zawartością jonu chlorkowego
• woda bromkowa - lecznicza, zawiera co najmniej 5mg/l jonu bromkowego
• woda borowa - lecznica, zawiera co najmniej 5mg/l kwasu metaborowego
• woda arsenowa - lecznicza
• woda manganowa - lecznicza
• woda radoczynna - lecznicza 
• woda siarczanowa 
• woda siarczkowa - lecznicza
• woda witriolowa - lecznicza, woda siarczanowo - żelazista o niskim pH
•  woda żelazista - lecznicza

Jak widać mamy mnóstwo rodzajów wód, tylko co dalej? O tym w następnych postach.

Ziołoteka: mięta pieprzowa

   

 
     W ten ponury i pochmurny listopadowy dzień postanowiłam zająć się ziołem, które sama bardzo lubię, a mam tu na myśli miętę pieprzową z łaciny Mentha piperita, inaczej nazywana miętą lekarską (ostatnio coraz rzadziej).
Jest ona mieszańcem mięty nawodnej oraz mięty zielonej, powstały w Anglii ok. XVIIw. Jako surowiec używamy liści mięty. Często nawet sami we własnych uprawach posiadamy tę roślinę. Głównymi składnikami surowca są: olejek miętowy, kwas askorbinowy (witamina C), karoten, betaina, rutyna, garbniki. Może być stosowana jako samodzielny lek roślinny bądź "poprawiacz" smaku i zapachu w lekach bądź jako surowiec spożywczy oraz jako składnik produktów kosmetycznych.

Działanie oraz zastosowanie:

• zwiększenie wydzielania soku żołądkowego, żółci żołądkowej, co pomaga w trawieniu
• posiada niewielkie działanie rozkurczowe
• posiada niewielkie działanie uspokajające
• do inhalacji w przebiegu nieżytu nosa
• do płukania jamy ustnej - wykazuje działanie odkażające
• do nacierań w nerwobólach - wywołuje subiektywne odczucie działając na receptory chłodu, łagodzi ból
• działanie antybakteryjne, przeciwwirusowe, antyseptyczne wywołuje olejek miętowy
• działa łagodząco na zespół jelita drażliwego

W kuchni: 

• jako dodatek do napojów, nadaje bardzo orzeźwiający smak
• jest podstawowym składnikiem miętowych napojów alkoholowych 
• dodatek smakowy do zup, sosów, sałatek czy surówek

Środki ostrożności
Należy pamiętać żeby nie podawać żadnych naparów, odwarów z mięty małym dzieciom. W zbyt dużych ilościach może spowodować zgagę, pieczenie, zwłaszcza u osób z problemem zgagi czy nadwrażliwością.

Liście mięty pieprzowej można zakupić w aptekach i sklepach zielarskich w postaci gotowych herbatek w saszetkach, tabletkach, olejku czy nalewki (dwie ostatnie postaci stosuje się w formie kropli ze względu na dość duże stężenie mentolu)

Z receptury aptecznej
Najczęściej stosujemy w postaci kilku kropli jako tzw. corrigens (poprawiacz smaku i zapachu) w postaci maści, kropli, płukanek do gardła i jamy ustnej. Coraz rzadziej, aczkolwiek nadal robi się mieszanki poprawiające trawienie.

Z receptury domowej
Można sporządzić olejek z liści mięty pieprzowej, należy ususzyć 1,5szklanki liści, dobrze rozgnieść zmieszać z 500ml oliwy z oliwek zimno tłoczonej, mieszać co 2-3 dni, przecedzić, przechowywać w ciemnym, chłodnym miejscu nawet do roku. Stosować do nacierać w nerwobólach, skurczach czy bólach głowy.

 

Tytułem wstępu

    Preparaty z surowców roślinnych inaczej nazywanymi lekami naturalnymi bądź fitopreparatami są coraz częściej stosowanymi w lecznictwie. Surowce te muszą spełniać wymagania jakościowe, ilościowe, na zawartość pozostałości pestycydów, metali ciężkich oraz zanieczyszczeń mikrobiologicznych zgodne z aktualną Farmakopeą.

Postacie leków roślinnych dzielą się na:
1. Preparaty z roślin świeżych:

• Soki (Succi) - zielone części nadziemne, owoce, części podziemne, typu: kłącza, korzenie, cebula - poprzez wyciśnięcie soku komórkowego. Należy surowiec umyć oraz rozdrobnić. Powstały sok zwykle jest mętny, poprzez obecności w nim związków wielkocząsteczkowych o charakterze koloidalnym, tj. białka, peptydy. Następnie należy sok poddać procesowi klarowania. Takie soki mogą być gotową postacią leku bądź surowcem do dalszej obróbki.
• Soki stabilizowane (Succi stabilisatae) - otrzymuje się ze świeżych surowców, ale w odróżnieniu od poprzednich, po unieczynnieniu enzymów.
• Alkoholatury (Alcoholaturae) - otrzymywane poprzez wytrawianie świeżych surowców alkoholem etylowym o stężeniu 80-95stopni

2. Preparaty z roślin suchych

• Zioła (Species) - mogą być w postaci mieszanek. Stosuje się je głównie do sporządzania w domu wyciągów wodnych (zaparzanie) lub zewnętrznie do kąpieli, płukanek, okładów.
• Maceraty, odwary i napary - płynne świeże wyciągi wodne, które posiadają krótki termin przydatności. 

Macerat - aby go przygotować należy zalać surowiec wodą o temperaturze pokojowej, zamieszać i odstawić. Najczęściej maceraty wykonujemy (nawet sami w domu) z korzenia prawoślazu oraz nasion lnu. 
Napar - należy zalać surowiec wrzącą wodą i wstawić do wrzącej łaźni wodnej na 15min, mieszając. Później odstawić na kolejne 15minut. Ten rodzaj wyciągu sporządza się tylko z surowców glikozydowych o działaniu nasercowym, tj. liści naparstnicy, ziela miłka, konwalii.
Odwary - surowiec zalewamy wodą o temperaturze pokojowej oraz wstawia do wrzącej łaźni, następnie kontrolujemy czas i temperaturę.

• Nalewki (Tincturae) - płynne, niezagęszczone preparaty, otrzymywane poprzez wytrawianie wyciągów suchych lub gęstych. Rozpuszczalnikiem jest etanol. Nalewki dzielimy na nalewki proste, powstające z jednego surowca, oraz nalewki złożone, powstające z kilku produktów.
• Wyciągi (Extracta) - dzielimy na wyciągi płynne, gęste i suche. Ich otrzymywanie jest dość skomplikowane, dlatego na razie tego nie opiszę.

 To tyle na początek. W kolejnych artykułach będę pisać o ziołach, roślinach w pełnej krasie.
Źródło: "Farmacja stosowana", pod redakcją A.Fiebiga, S.Janickiego, M.Sznitowskiej